ނޭކުރެންދޫއަކީ ބޮޑުތިލަދުންމަތީގެ އެންމެ ދުވަސްވީ އާބާދީތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ، މިއަދު ހދ. އަތޮޅުގެ ދަށުން ހިނގަމުން އަންނަ ރަށެކެވެ. ރަށުގެ ތާރީޚް އަބަދުވެސް ގުޅިފައިވަނީ ރަށުގެ މެދުގައިވާ ކަނޑޫފަލާއެވެ. ޖީލުތަކެއް ވަންދެން ކަނޑޫއަކީ ރައްޔިތުންގެ މުހިންމު ކާނާއެކެވެ. ދުވަސްވީ ބޭފުޅުން ކިޔައިދެއްވާ ގޮތުގައި ކަނޑޫ ބިނުމުގެ ހުއްދަ ދެވެނީ ކަނޑައެޅޭ ވަގުތުތަކެއްގައި، ކަތީބު ސަންގު ފުއްމަވާ އަޑާއެކުއެވެ — މިއީ ކަނޑޫފާ ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރުމަށް ގެންގުޅުނު ހަރުދަނާ އުސޫލެކެވެ. 1821 ވަނަ އަހަރު، އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގައި ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކަށް އައި ބޮޑު ކޮޅިގަނޑުގައި އެންމެ ބޮޑެތި ގެއްލުން ލިބުނު ރަށްތަކުގެ ތެރޭގައި ނޭކުރެންދޫ ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް ރައްޔިތުން އަލުން ރަށް ބިނާކުރިއެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ އިތުރުން، ރޯނު ވެށުމާއި ރަށުގެ އަންހެނުންގެ ފަން ވިނުމުގެ މަސައްކަތަކީ ރަށް މަޝްހޫރުވެފައިވާ މަސައްކަތްތަކެވެ. މި ހުނަރުތައް މިއަދުވެސް ދެމިއޮވެ، ކައިރި ރަށްތަކާއި ރިޒޯޓުތަކަށް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ބޯހިމެނުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރަށުގެ އާބާދީއަކީ 2006 ގައި 835، 2014 ގައި 711، އަދި 2022 ގައި 641 އެވެ. އުތުރުގެ ގިނަ ރަށްތަކެކޭ އެއްފަދައިން، ރަށުގެ ގިނަ ބަޔަކު މާލެއާއި ކުޅުދުއްފުށީގައި ވެސް ދިރިއުޅެއެވެ.

ނޭކުރެންދޫ އޮންނަނީ މާލެއިން ގާތްގަނޑަކަށް 268 ކިލޯމީޓަރު އުތުރުގައި، ތިލަދުންމަތީގެ ހުޅަނގު ފަރާތުގައެވެ. ރަށުގެ ދިގުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 1.73 ކިލޯމީޓަރު، ފުޅާމިނަކީ 1.18 ކިލޯމީޓަރެވެ. ރަށުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ހަބައިކުޅަ އެއްބައި — 28 ހެކްޓަރު — އަކީ ކަނޑޫފަލެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އަދި ތިމާވެށީގެ ގޮތުން އެންމެ މުއްސަނދި ކަނޑޫފާތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ސަރަޙައްދެވެ. ދިރާސާތަކުން މި ސަރަޙައްދުގައި ހަތަރު ބާވަތެއްގެ ގަސް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ: ކަނޑޫ، ބުރެވި، ތެލަ އަދި މަރުގަހެވެ. ރާއްޖޭގައި ރެކޯޑްކުރެވިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ކަނޑޫ އާބާދީ އޮތީ މި ރަށުގައެވެ. ކަނޑޫފަލަކީ ދޫނިސޫފާސޫތްޕާއި މަސްމަހާމެހީގެ މުހިންމު މާޙައުލެއްގެ އިތުރުން، ކޮޅިގަނޑުތަކާއި އުދައިން ރަށް ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އައްޑަނައެކެވެ. 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު މި ސަރަޙައްދު ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުނެވެ. 2020 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުން ފެށިގެން ކަނޑޫފަލުގެ ދިހަހާހަށްވުރެ ގިނަ ގަސް މަރުވި ހާދިސާއަކީ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގައި ހިނގި ބޮޑު މައްސަލައިގެ ބައެކެވެ. ކައުންސިލުން މި މައްސަލަ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ހުށަހަޅައި، ދިރާސާތަކަށް ޚަރަދުކޮށް، އީ.ޕީ.އޭ އާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ތަޖުރިބާކާރުންނާ ގުޅިގެން ކަނޑޫފާ އިޔާދަކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދެއެވެ.